Problematyka ekologiczna jest zróżnicowana, badania obejmują najczęściej zagadnienia wycinkowe, ich rozwiązanie prowadzi do ustalenia prawidłowości dotyczących pojedynczego układu, bądź zjawiska ekologicznego. Badania ekologiczne można podzielić na sześć typów: 1» Badania autekologiczne (bioklimatyczne). Prowadzone są w celu wykrycia prawidłowości występowania organizmów w danym środowisku. Osiąga się to poprzez analizę czynników ograniczających. Mogą je stanowić określone substancje, stanowiące dla organizmów niezbędny materiał bądź natężenie jakiegoś czynnika fizykochemicznego. Podstawowym zadaniem jest określenie działania letalnego, tj. takiego, które wywołuje śmierć. Dla czynników ograniczających, występujących w środowisku organizmów, przedmiotem wpływu może być również długość życia lub rozrodczość organizmów wyrażona liczbą wyprodukowanych nasion czy złożonych jaj. 2. Badania produkcyjne. Podejmowane są zarówno na osobnikach, populacjach, jak i na biocenozach. Celem ich jest wykrycie, poprzez analizę budżetów energetycznych czy też tylko kosztów. utrzymania osobników, prawidłowości ‘związanych z gospodarką energetyczną układów ekologicznych. Zadania takie realizuje się ... czytaj dalej
Podobnie jak w innych dyscyplinach naukowych w skład metody ekologicznej wchodzą trzy elementy: 1) hipoteza robocza, 2) technika zbierania informacji, 3) sposoby opracowywania danych. Prawidłowe ustawienie metodyczne wszystkich trzech punktów stanowi warunek poprawności pracy naukowej w ekologii. Hipoteza robocza stanowi podstawowy element metody ekologicznej, zawiera ona pytanie naukowe, postawione przez badacza przed rozpoczęciem zbierania informacji, oraz określa zakres zjawisk i zależności ekologicznych, decydujących o układzie stosunków w przyrodzie. Będą one stanowiły następnie przedmiot analizy naukowej. Ten element metody ekologicznej jest często niedostatecznie uwzględniany w przygotowaniach metodycznych, w licznych przypadkach decyduje jednak o wynikach badań. Na źle postawione pytanie przyroda daje z reguły bezwartościową odpowiedź, wskutek czego uzyskane wyniki nie dają właściwego obrazu zjawisk. Dobór zjawisk i zależności ekologicznych, rządzących danym procesem, może być różny zależnie od tego, z jakim poziomem organizacji oraz konkretną sytuacją w przyrodzie mamy do czynienia. Techniki zbierania informacji. Techniki stosowane w ekologii mają charakter ilościowy i przystosowane są w pierwszym rzędzie do oceny ... czytaj dalej
Związki i procesy ekologiczne, jakie zachodzą powszechnie w przyrodzie, realizują się w różnych układach. Koncepcję układu ekologicznego opracował Tansley (1935). Badacz ten stwierdził, że zjawiska ekologiczne zachodzą 2 reguły w układach złożonych, w których występuje jeden lub więcej komponentów biologicznych oraz środowisko. Istotą układu ekologicznego, nazwanego przez Tansleya ekosystemem jest zachodzenie w jego obrębie zjawisk i zależności decydujących o funkcjonowaniu tego układu jako całości. Szczegółową klasyfikację układów ekologicznych zaproponował Schwerdtfeger (1963) na podstawie definicji Tansleya (1935) oraz wyników rozważań teoretycznych innych badaczy, którzy zajmowali się charakterystyką układów ekologicznych. Pojęciem ekosystemu określamy wszelkie układy przyrodnicze, w obrębie których realizują się zjawiska, zachodzą związki i przebiegają procesy o charakterze ekologicznym. Wyróżniamy trzy typy ekosystemów: 1. Monocen (Friederichs 1958) jest najprostszym układem ekologicznym. W jego skład wchodzi pojedynczy organizm oraz jego bezpośrednie otoczenie (środowisko), określone pojęciem monotypu. W obrębie mono-cenu realizuje się cykl pierwotny zależności ekologicznych. 2. Democen ... czytaj dalej
Poziom organizmu. Ekologię pojedynczego organizmu stanowią zjawiska objęte koncepcją cyklu pierwotnego (Clements i Shelford 1939). Do organizmów docierają bodźce i oddziaływania środowiska fizykochemicznego, określone jako akcje. Wpływ organizmu na środowisko’, określony jako reakcja, obejmuje zarówno wyczerpywanie zasobów znajdujących się w środowisku, jak również przekształcanie go przez wydzielanie i wydalanie do niego substancji wytworzonych przez organizm. Cykl pierwotny, jako jedyna forma stosunków ekologicznych, realizuje się w przyrodzie tylko wyjątkowo, w przypadkach pionierskiego zasiedlenia miejsc pozbawionych życia. W normalnych warunkach na cykl ten nakłada się cykl wtórny, wynikający ze współżycia ze sobą osobników należących zarówno do tego samego, jak też i do innych gatunków. Poziom populacji. Na każdą populację przyrodniczą działają siły powodujące redukcję liczebności. Przyczyny redukcji leżą zarówno w niszczącym oddziaływaniu środowiska: akcjach letalnych, śmiertelności fizjologicznej, jak też oddziaływaniu organizmów należących do innych gatunków, dla których populacja jest źródłem pokarmu lub konkurentem. Podstawowym typem koakcji wewnątrzpopulacyjnęj jest propagacja. Obejmuje ona ... czytaj dalej
Złożona grupa zjawisk, określanych jako ekologiczne, występuje na trzech szczeblach organizacji przyrody żywej: osobniczym, populacyjnym i biocenotycznym. Zjawiska ekologiczne cechuje powszechność i spontaniczność, występują one zarówno na całej kuli ziemskiej, jak i w laboratorium, gdzie możemy je obserwować i modelować w mikroskali. Zjawiska ekologiczne zachodzą samorzutnie wszędzie tam, gdzie występują organizmy. Są one z reguły wymierzalne poprzez badania ilościowe i mogą być przedstawiane w odpowiednim układzie jednostek stosowanych w ekologii. Do zjawisk ekologicznych zaliczamy zarówno stany przyrody żywej, procesy w niej zachodzące, zależności oraz mechanizmy ekologiczne, kierujące układem stosunków ekologicznych. Stany ekologiczne określają sytuację przyrodniczą, powstałą w wyniku działania sił biologicznych, fizycznych i chemicznych, Bożnanie całkowitego zasiedlenia określonej przestrzeni przez organizmy stanowi przykład stanu ekologicznego. Stan taki można określić poprzez podanie np. całkowitej biomasy roślin występujących na 1 ha lasu, czy też liczby jeleni zamieszkujących dany las. W innych przypadkach stanem ekologicznym będzie liczba bakterii w 1 mm3 wody lub skoczogonków w 1 cm3 gleby. Są to stany ... czytaj dalej