Najwcześniej wyodrębnił się z badań nad historią naturalną zwierząt i roślin kierunek nazwany przez autorów amerykańskich fizjologią środowiskową. W odróżnieniu od fizjologii właściwej, zajmującej się badaniem funkcjonowania poszczególnych organów i układów w obrębie organizmu, fizjologia środowiskowa, która bada reakcje organizmu jako- całości, uważana jest dziś za gałąź ekologii. Bodźcem do podjęcia badań z zakresu fizjologii środowiskowej była praca Reaumura (1735), w której stwierdził on, że suma dziennych temperatur powietrza mierzonych w cieniu jest stała dla poszczególnych okresów fenologicznych (biologicznych pór roku). Reaumur postuluje przy tym przeprowadzenie badań porównawczych nad sumami temperatur i okresami dojrzewania roślin, np. porównanie sumy temperatur, jaka realizuje się w różnych regionach w okresie szybkiego rozwoju roślin zbożowych. Tak ustawiony eksperyment winien być według Reaumura podstawą porównania warunków dojrzewania zbóż w Hiszpanii, Francji oraz strefach chłodniejszych. Koncepcja Reaumura, jak podaje Abbé (1905), zyskała sobie duże uznanie i była przedmiotem licznych badań. Pierwsze uściślenia koncepcji wprowadza współczesny Reau-murowi Adanson. Przyjmuje on jako podstawę ... czytaj dalej
Pierwsze obserwacje o charakterze ekologicznym poczynili dawni naturaliści, którzy zajmowali się badaniem życia roślin i zwierząt. Naumow (1961) podaje, że już w księgach staroindyjskich ,,Mahabhara1iha” znajdują się opisy biologii 50 gatunków zwierząt. W innej księdze „Bhagawata Parana” oceniono prawidłowo rolę szczurów w przenoszeniu dżumy. Podobnie trafne obserwacje z życia zwierząt zawierają stare księgi tybetańskie i chińskie. Przeprowadzona przez Arystotelesa w starożytności klasyfikacja zwierząt, oraz przez jego ucznia Teofrasta klasyfikacja roślin, ma charakter ekologiczny. Greene (1909) uważa, że klasyfikacja Teofrasta stanowi pierwszą próbę wyróżnienia naturalnych asocjacji roślinnych. Teofrast wyróżnił następujące grupy ekologiczne roślin wodnych: 1. Rośliny morskie wodne. 2. Rośliny morskie przybrzeżne. 3. Rośliny głębokie wód słodkich. 4. Rośliny płytkich brzegów jezior. 5. Rośliny wilgotnych brzegów strumieni. 6. Rośliny bagien. Teofrast znał również wpływ warunków środowiska na występowanie i wartość użytkową drzew. Arystotelesowską klasyfikację zwierząt zastosował również Pliniusz Starszy (23-79 ne), który podzielił wszystkie zwierzęta ... czytaj dalej
Zainteresowanie problemami ekologicznymi jest tak stare jak nauki biologiczne. Zagadnienia stanowiące dziś przedmiot ścisłych badań ekologicznych były uprzednio rozważane na gruncie biologii. Ekologiczny stosunek do zjawisk zachodzących w przyrodzie, podkreślany szczególnie w pracach Darwina, znajduje swe źródło jeszcze w twórczości Linneusza. W pracach „Oeconomia Naturae” {1749) i „Politia Naturae” (1760) wyłożył K. Linneusz swe poglądy na ekonomikę przyrody, wskazując, że równowaga w przyrodzie oparta jest na wzajemnym stosunku wszystkich jej ciał. Dla podtrzymania tej równowagi ważne jest zarówno rozmnażanie i istnienie organizmów, jak też ich niszczenie, ponieważ według Linneusza śmierć jednego organizmu daje możność życia innym (Uschmann 1970). Problematyka ekologiczna została po raz pierwszy wyodrębniona w samodzielną gałąź wiedzy przez E. Haeckla na gruncie klasyfikacji nauk. Po raz pierwszy pojęcie ekologia zostało sformułowane przez E. Haeckla w 1866 r., jego zakres był następnie wielokrotnie precyzowany, zawsze jako dział fizjologii stosunków (Nowikow 1970), obejmujący zagadnienia ekonomii biologicznej, zależności organizmu od otoczenia oraz istot, z którymi współżyje on w miejscu swego ... czytaj dalej
Problematyka ekologiczna jest zróżnicowana, badania obejmują najczęściej zagadnienia wycinkowe, ich rozwiązanie prowadzi do ustalenia prawidłowości dotyczących pojedynczego układu, bądź zjawiska ekologicznego. Badania ekologiczne można podzielić na sześć typów: 1» Badania autekologiczne (bioklimatyczne). Prowadzone są w celu wykrycia prawidłowości występowania organizmów w danym środowisku. Osiąga się to poprzez analizę czynników ograniczających. Mogą je stanowić określone substancje, stanowiące dla organizmów niezbędny materiał bądź natężenie jakiegoś czynnika fizykochemicznego. Podstawowym zadaniem jest określenie działania letalnego, tj. takiego, które wywołuje śmierć. Dla czynników ograniczających, występujących w środowisku organizmów, przedmiotem wpływu może być również długość życia lub rozrodczość organizmów wyrażona liczbą wyprodukowanych nasion czy złożonych jaj. 2. Badania produkcyjne. Podejmowane są zarówno na osobnikach, populacjach, jak i na biocenozach. Celem ich jest wykrycie, poprzez analizę budżetów energetycznych czy też tylko kosztów. utrzymania osobników, prawidłowości ‘związanych z gospodarką energetyczną układów ekologicznych. Zadania takie realizuje się ... czytaj dalej
Podobnie jak w innych dyscyplinach naukowych w skład metody ekologicznej wchodzą trzy elementy: 1) hipoteza robocza, 2) technika zbierania informacji, 3) sposoby opracowywania danych. Prawidłowe ustawienie metodyczne wszystkich trzech punktów stanowi warunek poprawności pracy naukowej w ekologii. Hipoteza robocza stanowi podstawowy element metody ekologicznej, zawiera ona pytanie naukowe, postawione przez badacza przed rozpoczęciem zbierania informacji, oraz określa zakres zjawisk i zależności ekologicznych, decydujących o układzie stosunków w przyrodzie. Będą one stanowiły następnie przedmiot analizy naukowej. Ten element metody ekologicznej jest często niedostatecznie uwzględniany w przygotowaniach metodycznych, w licznych przypadkach decyduje jednak o wynikach badań. Na źle postawione pytanie przyroda daje z reguły bezwartościową odpowiedź, wskutek czego uzyskane wyniki nie dają właściwego obrazu zjawisk. Dobór zjawisk i zależności ekologicznych, rządzących danym procesem, może być różny zależnie od tego, z jakim poziomem organizacji oraz konkretną sytuacją w przyrodzie mamy do czynienia. Techniki zbierania informacji. Techniki stosowane w ekologii mają charakter ilościowy i przystosowane są w pierwszym rzędzie do oceny ... czytaj dalej